Objectiviteit
Wordt verward met: onafhankelijkheid — het zwaardere regime dat alleen bij controle- en andere assurance-opdrachten geldt.
TL;DRObjectief betekent niet "op afstand", maar "niet ongepast beïnvloed" — en dat geldt voor élke accountant, ook als hij niks controleert.
Objectiviteit is het beroepsbeginsel dat een accountant zich bij zijn afwegingen niet ongepast laat beïnvloeden. Het geldt voor élke accountant, bij al zijn werk — of hij nu controleert, samenstelt of meedenkt.
Wat de ondernemer denkt
"Objectief, dat is toch: op afstand blijven, geen kant kiezen, niet te dichtbij komen?" Dat is de gewone betekenis van het woord, en dus denk je één van twee dingen. Óf: mijn accountant kent me al twaalf jaar en werkt voor mij, dus objectief is hij al lang niet meer — dat is nu eenmaal zo. Óf: als hij écht objectief moet zijn, mag hij niet meedenken over mijn verkoopplannen of m'n echtscheiding, want dan vertegenwoordigt hij een belang. Allebei het gevolg van dezelfde aanname: objectief = afstand.
Wat de (assistent)accountant ziet
Objectiviteit is een van de fundamentele beginselen uit de gedragsregels voor accountants (de VGBA), en de regel zelf is kort: de accountant laat zich bij zijn afwegingen niet ongepast beïnvloeden. In gewone taal: je oordeel mag niet worden gekleurd door iets wat er niet toe doet. Niet door een vooroordeel, niet door een eigen belang, niet door de wens van de klant om een bepaalde uitkomst te horen. Je zegt wat je ziet, ook als dat ongelegen komt. De logica erachter — het waaróm dat zelden wordt uitgelegd: de regel gaat over de bron van je oordeel, niet over de afstand tot je klant. Daarom betekent objectiviteit níét dat je op afstand moet staan of geen kant mag kiezen. Een accountant mag een ondernemer bijstaan — bij de verkoop van zijn bedrijf, bij een echtscheiding — en dus best een belang vertegenwoordigen; de regels staan dat uitdrukkelijk toe. Wat dan geldt: je neemt maatregelen zodat je objectiviteit niet in het gedrang komt. Je mag betrokken zijn; je mag je niet ongepast laten meeslepen. En dat is precies het verschil met onafhankelijkheid, een zwaarder regime dat alleen speelt bij controle- en andere assurance-opdrachten. Objectiviteit geldt altijd; onafhankelijkheid alleen daar.
Waar het misgaat
Jij denkt "objectief = afstandelijk"; de regel zegt "betrokken mag, meegesleept niet". Daardoor verwacht je van een accountant die niets controleert óf te veel afstand — hij mág met je meedenken — óf je leest zijn betrokkenheid als bewijs dat het met die zuiverheid wel meevalt. Allebei mis: hij hoeft niet op afstand te staan, maar hij mag zich ook niet laten sturen door de uitkomst die jij graag hoort.
§ De analogie
Als de huisarts die je al twintig jaar kent. Hij staat aan jouw kant — daar heb je 'm juist voor — en zegt je toch dat je moet stoppen met roken. Zou hij dat inslikken omdat het gesprek anders vervelend wordt, dán is er iets mis. Niet met de afstand, maar met wat zijn oordeel stuurt.
§ Wat betekent dit voor jou
De meeste MKB'ers hebben geen controleplicht. De accountant die jouw cijfers samenstelt of met je meedenkt, hoeft dus niet onafhankelijk te zijn — maar hij moet wél objectief zijn. Dat is precies wat je van hem mag verwachten: iemand die dichtbij genoeg staat om te helpen, en zuiver genoeg blijft om je de waarheid te zeggen. Hoor je alleen maar wat je wilde horen, dan is dat geen goede service maar een tekort.
Bron: Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA), fundamenteel beginsel objectiviteit.
Algemene uitleg, geen persoonlijk advies. Voor je eigen situatie: je accountant, of via KMJ.